Prawda i Pamięć - publikacja wspomnień p. Władysława Kubary

Działalności społeczno-gospodarczej i politycznej wsi Arnsdorf, a po następnych zmianach nazwy na Jeżowo, a obecnie Milikowice, gm. Jaworzyna Śląska, pow. Świdnica oraz działalności w tej wsi Ochotniczej Straży Pożarnej. Po zakończeniu II wojny światowej w maju 1945 roku Polska odzyskała Ziemie zachodnie i pomocne nad Odrą i Nysą Łużycką w zamian za utracone ziemie na wschodzie, które należały do Polski przed 1939 rokiem tj. przed okupacją niemiecką i sowiecką. Zmian tych dokonała koalicja wojskowa, która pokonała Niemcy hitlerowskie: Ameryka, PD Anglia, Francja oraz Związek Sowiecki ZSRR na konferencji poczdamskiej. Ziemie te zamieszkiwała ludność niemiecka. Na apel rządu Rzeczypospolitej Ludowej o zasiedlaniu tych ziem przez obywateli polskich już w czerwcu i lipcu 1945 roku osadnicy z całej Polski zaczęli osiedlać się we wsiach i miastach, które zasiedlali jeszcze Niemcy. Wielu mieszkańców niemieckich mówiło Polakom, że będą oni nie właścicielami gospodarstw, w których się osiedlają, lecz robotnikami. W trakcie organizowania się Urzędów Administracji państwowej w powiatach, gminach i województwach uświadamiano osadnikom o ich prawach, aby poczuli się pewniejsi w swej roli gospodarczej, a nie byli parobkami Niemców.

 

    W czerwcu i lipcu we wsi Amsdorf najwięcej ludzi osiedliło się z województwa krakowskiego pow. Wadowice, kilka rodzin z terenów, które zostały zabrane Polakom przez ZSRR tzn. zza Bugu, oraz żołnierze polscy zdemobilizowani po zakończeniu wojny. W następnych miesiącach osiedliło się kilka rodzin z woj. Poznańskiego i kieleckiego.

 

    Moje przybycie i osiedlenie się w Milikowicach datuje się na około koniec lipca 1945 roku, gdzie zostałem osiedlony przez Państwowy Urząd Repratacyjny w Świdnicy na prawach osadnika wojskowego na gospodarstwie rolnym 45 ha, które w latach późniejszych władze PRL zmniejszyły mi do 7,5 ha. Jako były żołnierz wojny z Niemcami we wrześniu 1939 roku oraz żołnierz organizacji wojskowej Batalionów Chłopskich w gminie Irzędze pow. Włoszczowa, gdzie pełniłem funkcję Komendanta Gminnego w walce z Niemcami o wyzwolenie Polski z niewoli niemieckiej uważałem za swój obowiązek dalej działać społecznie.

 

    Na zebraniu wiejskim we wrześniu 1945 roku zostałem wybrany na sołtysa wsi Milikowice przez jej mieszkańców Polaków. Wspólnie z jej mieszkańcami przystąpiłem do rozwiązywania problemów wsi. Jednym z pierwszych problemów było ułożenie dobrych stosunków z ludnością niemiecką. Drugą ważną rzeczą było ułożenie dobrych stosunków ze stacjonującą w Milikowicach jednostką wojska sowieckiego, która to w majątku wsi trzymała nawet czołgi. Stacjonującym wojskiem dowodzili pułk. Mistrzenko i major Kowalenko. Jednostka ta zagrodziła drogę Arnsdorf-Wickendorf z powodu trzymanych w majątku czołgów i objazd był prowadzony drogami polnymi za domami mieszkalnymi. Po uzgodnieniu z dowództwem w/w jednostki droga została odblokowana i jedynie pozostał zakaz zatrzymywania się pojazdów w tamtym rejonie.

 

Bardzo ważną sprawą było zagospodarowanie ziemi. Brak siły pociągowej koni i traktorów był spowodowany, ewakuacją wojsk niemieckich i sowieckich do zbierania zbóż w majątku ziemskim i gospodarstw, które okupywała ZSRR. Celem zabrania pół pod zasiewy jesienne, a nawet wiosenne uruchomiono pługi parowe, tzw. „bamflugi", którymi zostały zaorane pola. Uprawę pól pod zasiewy wykonano końmi, które przywieźli osadnicy z poprzedniego miejsca zamieszkania - solidarnie dla wszystkich. Zboża do zasiewów jesiennych zostały zebrane od osadników, którzy mieli małe gospodarstwa i zebrali zboża wspólnie z Niemcami do swoich stodół. Pożyczkobiorcy mieli zwrócić pożyczkodawcom ilość pobranego zboża w następnym roku po zbiorach. Przybyli osadnicy szanowali się i współpracowali, aby zagospodarować swoje gospodarstwa. Ważnym zagadnieniem było również zapewnienie mieszkańcom bezpieczeństwa z powodu występujących kradzieży mienia osadników rzekomo jako przez Niemców lub żołnierzy sowieckich. Celem zapobieżenia tym napadom nawiązano kontakt z dowództwem jednostki czołgów stacjonarnych w majątku w Milikowicach – pułkownikiem Mistrzenko i majorem Kowalenką, którzy zobowiązali się do pomocy wojskowej w razie napadu rabunkowego oraz wyrazili zgodę, by mieszkańcy Milikowice i Witkowa korzystali z pomocy sanitarnej jednostki w razie potrzeby. Interwencja wojskowa była potrzebna, gdy rabusie ukradli nocą w grudniu 1945 roku 2 krowy Antoniego Drobka z wsi Milikowice. Dzięki interwencji mojej, poszkodowanego i 2 żołnierzy Związku Sowieckiego krowy zostały odnalezione w Świdnicy i zwrócone poszkodowanemu. Z punktu sanitarnego jednostki wojskowej wielu mieszkańców wsi Milikowice i Witków zostało pozytywnie obsłużonych. Punkt sanitarny znajdował się w Milikowicach w domu Henryka Łapaja oraz Mariana Szali. Celem odwdzięczenia się dowództwo jednostki Związku Sowieckiego ze zrozumieniem potrzeb miejscowej ludności wsi Milikowice zaprosiło dowództwo jednostki wojskowej w Milikowicach na zabawę sylwestrową w 1945 roku, która odbyła się w Sali Domu Ludowego w Milikowicach, na której uczestnicy zabawy podziękowali takowym za pomoc w obecnej skomplikowanej sytuacji gospodarczej wsi.

 

    Dużą trudnością dla osadników wsi Milikowice był brak usług religijnych. Wprawdzie ksiądz niemiecki – były proboszcz parafii – odprawiał Msze Św. po łacinie i w miarę znajomości języka polskiego czytał Ewangelię i kazanie, to jednak życzeniem mieszkańców były nabożeństwa odprawiane przez księdza Polaka. Pod koniec roku 1945 i później Msze Św. i nabożeństwa oraz potrzeby religijne mieszkańców parafii Milikowice, do której należały wsie: Milikowice, Witków i Stary Jaworów obsługiwali księża z Jaworzyny Śląskiej – ks. Jarosław Chomicki, ze Świdnicy – ks. Marchewka oraz ks. proboszcz ze wsi Witoszów – do czasu przydzielenia księdza na proboszcza parafii Milikowice przez Kurię Biskupią we Wrocławiu w 1950 roku.

 

    W roku 1946 została uruchomiona Szkoła Podstawowa, której dyrektorem był Paweł Dill.

 

    Poza w/w działalnością założona została również Straż Pożarna, do której wstąpiło 10 ochotników, którzy zabezpieczyli poniemiecki sprzęt przeciwpożarowy i brali czynny udział w potrzebach przeciwpożarowych w 3 wsiach. Straż Pożarna w Milikowicach została założona przez mieszkańców wsi oraz z inicjatywy sołtysa wsi Władysława Kubary 24 września 1945 roku.

 

Założycielami O.S.p. byli następujący mieszkańcy:

 

1. Kubara Władysław - sołtys wsi

10. Karol Nowak

 

 

6. Nowak Karol - członek zarządu

 

 

1. Remiza straży z wieża do suszenia węży,

   2 drabiny-hakówki, 1 drabina na kołach - posuwana przystawna do dachów.

 

     Plan działalności straży był następujący:

 

W straży prowadzona była księgowość: Książka ewidencji członków straży, książka ewidencji inwentarza, książka kasowa, książka odbytych ćwiczeń i udziału w akcjach pożarowych. Książkę kasową prowadził skarbnik straży, a resztę — sekretarz straży. W latach 1946/65 w straży działała sekcja młodzieżowa dziewcząt, która została rozwiązana z braku doceniania jej przez władze gminy.

Ochotnicza Straż Pożarna brała czynny udział w gaszeniu pożarów w swej i okolicznych wsiach, jakie były w tym rejonie oraz w akcjach przeciwpożarowych wsi Milikowice w 1960 roku oraz w latach następnych, a ostatnio w 1997 roku przy ratowaniu dobytku, sprzętu i zwierząt z gospodarstw, które były zalane wodą, a po ustąpieniu wody w wypompowywaniu takowej ze studni oraz piwnic. Poza działalnością przeciwpożarową i klęskami żywiołowymi O.S.p. w Milikowicach brała czynny udział w zawodach gminnych i rejonowych, w których osiągała dobre wyniki sprawnościowe.

Nie obce były straży sprawy kultury i religii. Straż prenumerowała pismo "Strażak", które czytali druhowie na zbiórkach i pożyczali do domów. Pod względem działalności religijnej straż brała czynny udział w uroczystościach kościelnych w czasie procesji wokół kościoła oraz w procesji Bożego Ciała i czuwaniu przy grobie Chrystusa na Wielkanoc.

 

    W roku 1997 w dniu 15 marca z racji 50-lecia O.S.p. straż w Milikowicach w porozumieniu z zarządem miejskim w Jaworzynie Śląskiej oraz Komendą Rejonową Straży Pożarnej w Świdnicy zorganizowała zawody na boisku sportowym w Milikowicach, w którym brało udział 8 jednostek straży pożarnej, a mianowicie: z Jaworzyny Śląskiej, Pastuchowi, Nowie, Piotrowie, Bolesławie, Pasiecznej, Czech, Milikowic. W zawodach brał udział kom. Straży kap. Szuszwalak. Celem zdobycia funduszy na umundurowanie strażaków tj. kupienie mundurów, czapek, pasów, i innego sprzętu OSP organizowała zabawy taneczne, loterie fantowe, a dochód z takowych był przeznaczony na w/w cele. Członkowie straży brali również udział w profilaktykach p.pożarowych dokonując 2 razy w roku przeglądu gospodarstw rolników we wsiach Milikowice, Witków i Stary Jaworów udzielając rad na zauważone usterki.

 

Powiększenie stanu członków straży:

 

Aktywna działalność straży spowodowała, że do takowej wstąpili nowi członkowie. W latach 1950/85 do straży wstąpili następujący członkowie: Tadeusz Nowak, Tadeusz Tabor, Jan Ochman, Jan Pałczyński, Ludwik Śliwa, Jan Dzikuć, Feliks Lenkiewicz, Henryk Łapaj, Bogusław Mlak, Stanisław Paczuk, Ludwik Gałuszka, Jan Mlak, Bronisław Partyka.

 

ODBUDOWA REMIZY:

 

Ze względów, że remiza poniemiecka została zniszczona przez wiatr i burze - a szczególnie wieża do suszenia węży - przy pomocy finansowej Urzędu Gminy w Witkowie oraz funduszy własnych straży zbudowano nową remizę oraz zakupiono nową motopompę, węże, syrenę elektryczną, hełmy, pasy bojowe i inny sprzęt do działalności straży. W latach 1989/1991 Urząd Gminy w Jaworzynie Śląskiej zakupił drugą motopompę oraz samochód, który służy do wyjazdów w razie pożarów oraz ćwiczeń organizowanych przez OSP. W trakcie działalności w straży następowały zmiany na stanowisku prezesa i komendanta straży i innych członków zarządu oraz liczebności członków straży.

 

Poszczególni naczelnicy OSP w Milikowicach:

 

1945/50 - Władysław Studnicki,

1990/99 - Franciszek Zaręba,

 

Co dotyczy sprawy działalności prezesów straży w Milikowicach to przedstawia się następująco: od roku 1945 do 1985 funkcję tę pełnił Władysław Kubara. Od roku 1985 do 1990 funkcję prezesa pełnił Tadeusz Nowak, a od roku 1990 prezesem jest Bogumił Mlak, który zorganizował zawody straży z racji 50-lecia jej istnienia we wsi Milikowice w roku 1997 na boisku sportowym z udziałem 8 jednostek straży. Członkowie straży posiadali legitymację oraz odznaczenia i dyplomy za swą pracę w straży. Obecny zarząd straży czyni starania o sprawność bojową straży oraz powierzony mu sprzęt p-pożarowy i remizę.

 

 

    

Kap. rez. Kubara Władysław